Tatil sonrası anaokuluna dönüş, yalnızca çantayı yeniden kapının yanına koymak değildir. Evde birlikte geçirilen günlerin ardından çocuğun ertesi gün ne olacağını hatırlamaya ihtiyacı olabilir. Bazı çocuklar arkadaşlarını görmek için heyecanlanırken bazıları evde kalmak isteyebilir; aynı çocuk iki duyguyu birlikte de yaşayabilir. Akşam hazırlığının amacı bu duyguları ortadan kaldırmak değil, yarını biraz daha anlaşılır hale getirmektir.
Aşağıdaki beş adımı akşamın uygun bir bölümüne yerleştirebilirsiniz. Hepsini yatmadan hemen önce tamamlamak ya da kusursuz uygulamak gerekmez. Çocuğunuz yorgunsa onun katılımını küçük tutup kalan işleri siz üstlenebilirsiniz. Hazırlık bir sınav değil, birlikte yapılan kısa bir düzenlemedir. Ara tatilden sonra okul rutini kurarken de başka bir aranın ardından dönerken de aynı sade yaklaşım kullanılabilir.
1. Çantayı birlikte gözden geçirin
Çantayı çocuğunuzun ulaşabildiği bir yere koyup “Yarın okulda kullanacağın şeylere bakalım” diyerek başlayın. Tatilden önce içinde kalmış eşyaları çıkarın; okulun istediği malzemeleri ve yedek kıyafetleri kontrol edin. Amaç çantayı olabildiğince doldurmak değil, gerekli olanların yerinde olduğunu görmektir. Okulun güncel eşya listesini esas alın; emin olmadığınız bir nesneyi eklemeden önce sorun.
- Gereksiz veya kirli eşyaları birlikte ayırın.
- Yedek kıyafetlerin temiz, uygun ve kullanılabilir olduğunu kontrol edin.
- Çocuğun sık kullandığı eşyanın hangi gözde duracağını gösterin.
- Hazırlanan çantayı sabah kolay bulunacak bir yere bırakın.
İki-üç yaş civarında çocuğun yalnızca bir parçayı çantaya koyması yeterli bir katılım olabilir. Daha büyük bir çocuk ise sizinle küçük bir kontrol listesine bakabilir. Bunlar zorunlu yaş görevleri değildir; çocuğun ilgisine ve o akşamki enerjisine göre uyarlayın. “Her şeyi sen hazırlamalısın” yerine “Sen çorapları koy, ben diğerlerini kontrol edeyim” demek işi paylaşır.
Çocuğunuz tatilde kullandığı bir oyuncağı götürmek isterse okulun eşya getirme uygulamasını hatırlatın. İzin verilmiyorsa oyuncağı evde bekleyeceği bir yere koyabilirsiniz. Gizlice çantadan çıkarmak yerine bunu akşamdan konuşmak, sabah karşılaşılacak sürprizi azaltabilir.
2. Ertesi günü kısa ve somut biçimde anlatın
Çanta hazır olduğunda ertesi günü birkaç cümleyle özetleyin: “Uyandığımızda hazırlanacağız. Sonra seni okula götüreceğim. Kapıda vedalaşacağız. Okul bitince seni ben alacağım.” Yalnızca bildiğiniz ve uygulayabileceğiniz ayrıntıları söyleyin. Kimin götüreceği veya alacağı değişecekse bunu da anlaşılır biçimde belirtin; belirsiz bir planı kesinmiş gibi sunmayın.
Okuldaki bütün günü anlatmanız gerekmez. Özellikle küçük çocuklarda uzun açıklamalar yerine olayların sırası daha anlaşılır olabilir. İsterseniz bir kâğıda ev, okul ve yeniden buluşmayı temsil eden basit çizimler yapın. Çocuğunuz konuşmaya ilgi göstermiyorsa çizimleri ayrıntılı bir etkinliğe dönüştürmeden bırakabilirsiniz.
“Okula gitmek istemiyorum” dediğinde hemen arkadaşlarını ve oyuncakları sıralayarak ikna etmeye çalışmayın. Önce “Evde geçirdiğimiz günler hoşuna gitti, devam etmesini istiyorsun” diyebilirsiniz. Ardından planı sakin biçimde yineleyin. “Yarın kesin çok eğleneceksin” yerine “Yarın nasıl geçtiğini sonra konuşabiliriz” demek, farklı duygulara yer bırakır.
Çocuk aynı soruyu yeniden sorarsa yeni ayrıntılar eklemek yerine aynı kısa yanıtı kullanabilirsiniz. Sabah yapılacakların sırasını ayrıca düzenlemek isterseniz okula hazırlanmayı kolaylaştıran sabah rutini önerilerine bakabilirsiniz. Akşamın görevi ise bütün sabahı prova etmek değil, temel planı görünür kılmaktır.
3. Kıyafetleri sınırlı seçeneklerle seçin
Anaokulu dönüş hazırlığı sırasında kıyafet seçimini akşamdan yapmak, sabaha kalan kararları azaltır. Hava koşullarına, okulun uygulamalarına ve çocuğun rahat hareket etmesine uygun iki seçenek sunabilirsiniz: “Yarın mavi pantolonu mu, gri pantolonu mu giymek istersin?” Böylece uygunluk sınırını siz belirlerken çocuk da hazırlığa katılır.
Seçilen kıyafetleri çoraplarıyla birlikte ulaşılabilir bir yere koyun. Ayakkabının yerini de kontrol edin. Çocuğunuzun rahatsız olduğunu söylediği bir etiket, sıkı gelen bir bel veya zor kullanılan bir düğme varsa akşamdan fark etmek işinizi kolaylaştırabilir. Yeni bir kıyafeti mutlaka ilk dönüş gününde giydirmek gerekmez; tanıdık ve rahat bir seçenek de uygundur.
Çocuğunuz seçim yapmak istemezse bunu bir çekişmeye çevirmeyin: “Bu akşam ben seçeyim, istersen çorapları sen yanına koy.” Daha büyük çocuklar kıyafetleri kendileri sıralayabilir; küçükler yalnızca iki parçadan birini gösterebilir. Sabah fikrini değiştirme ihtimaline karşı, mümkünse benzer derecede uygun bir yedek seçenek belirleyin. Akşam verilen kararın değişmesini hazırlığın başarısızlığı olarak görmeyin.
4. Vedalaşma cümlenizi bir kez hatırlayın
Bir aradan sonra ayrılık anının nasıl olacağını bilmek çocuk için yararlı olabilir. Akşamdan, sabah kullanacağınız kısa bir cümleyi hatırlatın: “Kapıda sarılacağız, öğretmenine merhaba diyeceğiz ve ben gideceğim. Okul bitince seni almaya geleceğim.” Alacak kişi siz değilseniz cümleyi gerçek plana göre değiştirin. Okuldaki karşılama düzenine uymayan bir söz vermeyin.
Çocuğunuz isterse bu vedalaşmayı oyuncaklarla bir kez canlandırabilirsiniz. Bir oyuncak okula gider, diğeri vedalaşıp daha sonra geri gelir. Oyunu uzun bir ayrılık provasına çevirmek veya çocuğu belirli bir tepki vermeye yönlendirmek gerekmez. İstemiyorsa yalnızca konuşmanız yeterlidir.
“Yarın ağlamayacaksın, değil mi?” gibi sorular yerine “Ayrılırken üzülürsen bunu söyleyebilirsin” diyebilirsiniz. Her çocuk dönüş sabahında aynı tepkiyi vermez; akşam neşeli olması da sabah mutlaka rahat ayrılacağı anlamına gelmez. Hedef ağlamama sözü almak değil, yetişkinin ne yapacağını anlaşılır kılmaktır.
Vedalaşma cümlesini evdeki diğer yetişkinle de paylaşın. Sabah götüren kişi değiştiğinde benzer bir anlatım kullanılması, çocuğun yeniden uzun açıklamalar dinlemesini önleyebilir. Bunu çocuğun yanında olası zorlukları tartışan uzun bir konuşmaya dönüştürmeyin.
5. Okuldan nasıl bilgi alacağınızı netleştirin
Son adım çoğunlukla yetişkinin hazırlığıdır: Dönüş günü gerekli bir bilgiyi kime, hangi kanaldan ileteceğinizi kontrol edin. Okulun belirlediği iletişim uygulaması, telefon veya başka bir kanal varsa onu kullanın. Mesajlara hangi zamanlarda dönüş yapıldığını bilmiyorsanız uygun bir zamanda sorun; anında yanıt verileceğini varsaymayın.
Öğretmene aktarılması gereken bir değişiklik varsa kısa ve gözleme dayalı yazın. Örneğin “Arada okuldan söz ettiğimizde yanımda kalmak istediğini söyledi. Sabah vedalaşma planımızı hatırlattık” denebilir. Çocuğa etiket koymak veya henüz yaşanmamış bir sabahı zor geçecekmiş gibi anlatmak yerine, gerçekten gördüğünüzü paylaşın.
Gün içinde bilgi isteme biçimini de okulun işleyişiyle uyumlu belirleyin. Çocuğunuza “Seni sürekli izleyeceğim” gibi karşılanamayacak sözler vermeyin. İletişimi düzenlemek için öğretmen ile veli iletişimi rehberinden yararlanabilirsiniz.
Bu kontrolün ardından okul hazırlığını kapatıp evin tanıdık akşam akışına dönün. Okula dönüş akşam rutini, bütün gece okul konuşmak anlamına gelmez. Sakin bir oyun, birlikte kitap bakma veya alışılmış başka bir etkinlik için yer bırakın. Her çocuğa aynı uyku saatini dayatmak yerine kendi çocuğunuzun dinlenme ihtiyacını ve aile düzeninizi gözetin. Beş küçük adımın amacı kusursuz bir sabah sağlamak değil, sabaha daha az belirsizlik bırakmaktır.
