Yağmur yüzünden dışarı çıkamadığınızda evin içinde koşu parkuru kurmanız gerekmez. Birkaç adımlık boşluk, yumuşak bir oyuncak ve birlikte uydurulan küçük bir hikâye oyunu başlatabilir. Ekrana alternatif aradığınız anlarda amaç çocuğu iyice yormak değil, hareket edebileceği keyifli bir alan açmaktır.
Evde hareket oyunları okul öncesi dönemde çocuğun ilgisine, rahat yaptığı hareketlere ve o günkü enerjisine göre değişebilir. Aşağıdaki sekiz oyundan birini seçmeniz yeterli. Her biri için 5-10 dakika ayırabilirsiniz; bu süre tamamlanması gereken bir görev değildir. Çocuk bırakmak istediğinde oyunu bitirebilir veya dinlenebilirsiniz.
Başlamadan Önce Küçük Bir Güvenlik Kontrolü
Oyun alanını yetişkin olarak önce siz kontrol edin. Zeminin kuru ve kaymayan bir yüzey olduğundan emin olun. Kayan kilimleri, kabloları, küçük parçaları, kırılabilir ve çarpıldığında darbe alabilecek eşyaları kaldırın. Sivri köşelere yakın bir alan yerine rahatça durulabilen boş bir bölüm seçin.
- Kaygan zeminde veya ayağın kaydığı çoraplarla oyun başlatmayın.
- Mobilyaya tırmanmayı, zıplama yarışlarını ve hızlı dönüşleri oyunlara eklemeyin.
- Malzemeleri geçiş yoluna yığmayın; kullanılmayanları kenara alın.
- Oyun boyunca yetişkin gözetimi sağlayın; yalnızca uzaktan seslenmekle yetinmeyin.
İki-üç yaş civarında tek hareketi gösterip birlikte denemek daha anlaşılır olabilir. Daha büyük çocuklara iki hareketlik bir sıra önerebilirsiniz; ancak yaşı aynı olan çocukların tercihleri de farklıdır. Bir hareket rahatsızlık verirse durun. Kardeşler birlikte oynuyorsa hız yarışı yerine sırayla hareket etmeyi seçin.
Yerde Yol Bulma: İki Sessiz Oyun
1. İzleri Takip Et
Malzeme: Zemine uygun, kolay sökülen kâğıt bant. Önce küçük bir noktada deneyin; bant kenarlarının kalkmadığını kontrol edin.
5-10 dakikalık uygulanış: Yere birkaç kısa çizgi yapıştırarak düz bir yol oluşturun. Önce siz çizgilerin yanında yavaşça yürüyün, sonra çocuğu davet edin. “Bu yol oyuncak ayının evine gidiyor” diyebilirsiniz. İlk geçişten sonra bir çizgide durma, diğerinde elleri bele koyma gibi küçük değişiklikler ekleyin. Ayakların tam çizgiye basması şart değildir; bitişe hızlı ulaşmaya çalışmayın.
Daha kolay seçenek: İki çizgi kullanın ve yan yana yürüyün. Çocuk isterse elinizi tutabilir; yolun tamamını bitirmesi gerekmez.
2. Renk Durağına Yürü
Malzeme: İki farklı renkte büyük, yumuşak oyuncak veya minder.
5-10 dakikalık uygulanış: Malzemeleri yürüyüş yolunun dışında, iki ayrı noktanın yanına koyun. Birlikte “Sarı durağa gidelim” diyerek birkaç adım yürüyün. Durakta el sallayın, sonra diğerine geçin. Renk adını bilmesi gerekmez; hedefi elinizle gösterebilirsiniz. Sonraki turlarda çocuğun hangi durağa gideceğinizi seçmesine izin verin. Minderlerin üstüne basılmaz, üzerinden atlanmaz.
Daha kolay seçenek: Tek bir durak belirleyin. Oraya gidip başlangıç yerine dönmek yerine yalnızca birkaç adımlık tek yönlü yürüyüş yapın.
Dur, Bak, Taklit Et
3. Yumuşak Heykeller
Malzeme: Malzeme gerekmez; isterseniz kendi sesinizle kısa bir şarkı söyleyin.
5-10 dakikalık uygulanış: Şarkı söylerken bulunduğunuz yerde küçük adımlar atın. Ses durduğunda iki ayağınız yerde kalacak biçimde heykel olun. Elleri belde, kolları aşağıda veya avuçları açık tutmak gibi rahat pozlar seçin. Birkaç turdan sonra şarkıyı durdurma görevini çocuğa verin. Kıpırdayan elenmez; gülüp yeniden başlamak oyunun parçasıdır. Dengeyi zorlayan tek ayak duruşları eklemeyin.
Daha kolay seçenek: Yürümek yerine yalnızca ellerinizi hareket ettirin. “Dur” dediğinizde elleri dizlere koyarak otururken de oynayabilirsiniz.
4. Aynadaki Arkadaşım
Malzeme: Malzeme gerekmez; gerçek ayna kullanmayın.
5-10 dakikalık uygulanış: Birbirinize değmeden kol açabileceğiniz mesafede karşılıklı durun. Omuzları hafifçe kaldırın, elleri bele götürün, kolları yavaşça yanlara açın. Çocuk sizi ayna gibi taklit etsin. Birkaç hareketten sonra rolleri değiştirin. Onun seçtiği rahat hareketleri izleyin; çok hızlı hareket ederse “Aynamız bugün yavaş çalışıyor” diyerek tempoyu düşürün. Hareketlerin kusursuz eşleşmesini beklemeyin.
Daha kolay seçenek: Yere rahatça oturup yalnızca el ve kol hareketleri yapın. Her turda tek bir hareket seçin.
Hayvanları Canlandır, Yumuşak Eşyaları Taşı
5. Minik Hayvan Yürüyüşleri
Malzeme: Temiz, kuru ve kaymayan boş bir zemin.
5-10 dakikalık uygulanış: “Kedi gibi sessiz yürüyelim” diyerek başlayın. Ardından dik durup kollarınızı küçük kanatlar gibi açarak kuşu, kısa ve yavaş adımlarla pengueni canlandırın. Her hayvan için birkaç adım yeterlidir. Çocuk isterse rahat ettiği zeminde elleri ve dizleri üzerinde kedi taklidi yapabilir; bunu zorunlu tutmayın. Hayvan sesleri ekleyerek hareketler arasında kısa molalar verin.
Daha kolay seçenek: Yürümeyi kaldırın; bulunduğunuz yerde kanat hareketi veya kedi gibi el sallama yapın. Zıplayan hayvan taklitlerine gerek yoktur.
6. Yumuşak Paket Postası
Malzeme: Küçük parçası bulunmayan hafif bir pelüş oyuncak ve alçak, sağlam bir kutu.
5-10 dakikalık uygulanış: Kutuyu birkaç adım uzağa, geçişi engellemeyecek biçimde yerleştirin. Oyuncağı iki elle taşıyıp kutuya bırakın, sonra birlikte geri alın. “Paketimizi sessizce teslim edelim” gibi bir hikâye kurabilirsiniz. Taşınan eşya çocuğun önünü görmesini engellememelidir. Sonraki turlarda postacı ve paketi karşılayan kişi rollerini değiştirin; paketleri üst üste yığmayın.
Daha kolay seçenek: Kutuyu yakına alın. Çocuk yürümek yerine oyuncağı size uzatsın; siz de ona geri verin.
Birlikte Tamamlanan İki Sakin Oyun
7. Oturarak Top Postası
Malzeme: Ağza sığmayacak büyüklükte, hafif ve yumuşak bir top.
5-10 dakikalık uygulanış: Kaymayan zeminde karşılıklı ve rahat biçimde oturun. Topu havaya atmadan yerde birbirinize yuvarlayın. Her gönderişte bir hayvan adı söyleyebilir veya “Merhaba” diyebilirsiniz. Top yana kaçarsa aceleyle peşinden uzanmak yerine durup yeniden yerleşin. Mesafeyi odanın büyüklüğüne değil, ikinizin de rahatça topu ulaştırabildiği uzaklığa göre ayarlayın.
Daha kolay seçenek: Birbirinize yaklaşın ve topu kısa mesafede yuvarlayın. Yakalamak yerine iki elle önünde durdurmak yeterlidir.
8. Hayali Bahçeyi Sulayalım
Malzeme: Malzeme gerekmez; su ve kap kullanmadan hayal ederek oynayın.
5-10 dakikalık uygulanış: Odanın boş bölümünü küçük bir bahçe olarak düşünün. Bulunduğunuz yerde adım atarak bahçeye gidin, ellerinizle hayali sulama kabını tutun ve belinizi zorlamadan hafifçe öne yönelin. Sonra doğrulup kollarınızla büyüyen bir çiçek yapın. Çocuğa hangi çiçeği sulamak istediğini sorun. Hikâyeyi birlikte değiştirin; yere uzanmak veya yükseğe erişmek gerekmez.
Daha kolay seçenek: Oturarak yalnızca sulama ve çiçek açma hareketlerini yapın. Hareket sırasını siz gösterin, çocuk istediği bölümde katılsın.
Bu kaba motor oyun örnekleri bir yapılacaklar listesi değildir. Yağmurlu gün çocuk oyunları içinden çocuğun yeniden istediği bir tanesini seçmek yeterlidir. Dar alanda çocuk oyunları planlarken daha çok eşya yerine daha sade kurallar işe yarayabilir. Çocuğun seçimlerine yer açmakla ilgili yaklaşımı oyun temelli öğrenme yazısında da okuyabilirsiniz.
Bitirirken “Bir tur daha mı, dinlenmek mi?” diye sorun. Malzemeleri birlikte kaldırın ve sakin bir etkinliğe geçin. Oyunun iyi geçmesi, sekizini de tamamlamanız değil, birlikte rahat ve keyifli bir zaman geçirmenizdir.
